KORXONA SAVDO HAJMINI BASHORATLASHDA MASHINALI OʻQITISH MODELLARINI ANIQLIK VA HISOBLASH SAMARADORLIGINI BAHOLASH

Main Article Content

t.f.d., dots. Raximov Nodir Odilovich
Baydullayev Ruslan Tuylibayevich
Baydullayeva Dildora Tuylibayevna

Abstract

Ushbu tadqiqotda oziq-ovqat distribyutor korxonasining 2026-yil yanvar-iyun oylariga oid 137 289 ta savdo kuzatuvi asosida kunlik sotuv miqdorini bashoratlash uchun oltita mashinali o‘qitish modeli qiyosiy baholandi. Modellar 12 ta kirish belgisi asosida vaqt bo‘yicha ajratilgan o‘qitish va test ma’lumotlarida MAE, RMSE, R², MAPE hamda o‘qitish vaqti bo‘yicha baholandi. Natijalarga ko‘ra, tasodifiy o‘rmon modeli R² = 0,518 qiymat bilan eng yuqori bashorat aniqligini ko‘rsatdi. Gistogrammaga asoslangan gradientli kuchaytirish (Histogram-based Gradient Boosting, HGB) modeli esa R² = 0,516 natijaga 1,43 sekundlik o‘qitish vaqti bilan erishdi. Olingan natijalar model samaradorligini baholashda bashorat aniqligi bilan birga o‘qitish vaqtini ham hisobga olish zarurligini ko‘rsatdi.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section

Articles

How to Cite

Raximov , N., Baydullayev , R., & Baydullayeva , D. (2026). KORXONA SAVDO HAJMINI BASHORATLASHDA MASHINALI OʻQITISH MODELLARINI ANIQLIK VA HISOBLASH SAMARADORLIGINI BAHOLASH. Konferensiyalar, 1(1), 92-95. https://doi.org/10.5281/zenodo.23168324

References

Baydullayeva, D., & Baydullayev, R. (2025). Korxonalarda mahsulot savdosiga oid maʼlumotlarni tahlil qilishning zamonaviy intellektual yondashuvlari. Muhandislik va iqtisodiyot, 3-son, 86-89.

Bentéjac, C., Csörgő, A., & Martínez-Muñoz, G. (2021). A comparative analysis of gradient boosting algorithms. Artificial Intelligence Review, 54(3), 1937-1967. https://doi.org/10.1007/s10462-020-09896-5

Bischl, B., Binder, M., Lang, M., Pielok, T., Richter, J., Coors, S., Thomas, J., Ullmann, T., Becker, M., Boulesteix, A.-L., Deng, D., & Lindauer, M. (2023). Hyperparameter optimization: Foundations, algorithms, best practices, and open challenges. WIREs Data Mining and Knowledge Discovery, 13(2), Article e1484. https://doi.org/10.1002/widm.1484

Januschowski, T., Wang, Y., Torkkola, K., Erkkilä, T., Hasson, H., & Gasthaus, J. (2022). Forecasting with trees. International Journal of Forecasting, 38(4), 1473-1481.

Kapoor, S., & Narayanan, A. (2023). Leakage and the reproducibility crisis in machine-learning-based science. Patterns, 4(9), Article 100804.

Koutsandreas, D., Spiliotis, E., Petropoulos, F., & Assimakopoulos, V. (2022). On the selection of forecasting accuracy measures. Journal of the Operational Research Society, 73(5), 937-954.

Makridakis, S., Spiliotis, E., & Assimakopoulos, V. (2022). M5 accuracy competition: Results, findings, and conclusions. International Journal of Forecasting, 38(4), 1346-1364.

Rakhimov, N., Kuvandikov, J., & Khasanov, D. (2022). The importance of loss function in artificial intelligence. In 2022 International Conference on Information Science and Communications Technologies (ICISCT). IEEE.

Rakhimov, N., Primkulov, O., & Daminova, B. (2021). Basic concepts and stages of research development on artificial intelligence. In 2021 International Conference on Information Science and Communications Technologies (ICISCT). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICISCT52966.2021.9670085

Raximov, N. O., Baydullayev, R. T., & Baydullayeva, D. T. (2025). Korxona savdo maʼlumotlarini intellektual tahlil qilish uchun maʼlumotlarni toʻplash, qayta ishlash va dastlabki ishlov berish. Raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt, 3(5), 258-264.

Spiliotis, E., Makridakis, S., Semenoglou, A.-A., & Assimakopoulos, V. (2022). Comparison of statistical and machine learning methods for daily SKU demand forecasting. Operational Research, 22(3), 3037-3061.

Sujon, K. M., Hassan, R. B., Towshi, Z. T., Othman, M. A., Samad, M. A., & Choi, K. (2024). When to use standardization and normalization: Empirical evidence from machine learning models and XAI. IEEE Access, 12, 135300-135314.

Theng, D., & Bhoyar, K. K. (2024). Feature selection techniques for machine learning: A survey of more than two decades of research. Knowledge and Information Systems, 66(3), 1575-1637.

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.

Most read articles by the same author(s)