ERTAKLARNING MAVZUIY TURLARIDA BO'RI OBRAZINING O'RNI VA VAZIFALARI
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
Ushbu maqolada o‘zbek xalq ertaklarining mavzuiy turlarida bo‘ri obrazining o‘rni, badiiy-estetik vazifalari va poetik talqini tadqiq etiladi. Xalq ertaklarining hayvonlar haqidagi, sehrli-fantastik hamda maishiy-hayotiy turlarida bo‘ri obrazining o‘ziga xos xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Sehrli-fantastik ertaklarda bo‘rining g‘ayritabiiy qobiliyatlari, inson qiyofasiga kirishi, gapirishi, qahramonga yordam berishi va epik homiy sifatidagi funksiyasi ochib beriladi. Hayvonlar haqidagi ertaklarda esa bo‘ri obrazi totemistik va majoziy qarashlar bilan bog‘liq holda, ko‘pincha ochko‘zlik, zo‘ravonlik, nodonlik va qonxo‘rlik kabi salbiy xususiyatlar timsoli sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatiladi. Maishiy-hayotiy ertaklarda bo‘rining real hayotiy mazmundagi obrazi tahlil qilinadi. Shuningdek, bo‘ri obrazining xalq bolalar o‘yinlari va afsonalaridagi talqini ham yoritilib, uning folklordagi qadimiy, an’anaviy va ko‘p funksional obrazlardan biri ekanligi asoslanadi. Maqolada bo‘ri obrazining turli janr va syujetlardagi o‘zgaruvchan semantik xususiyatlari uning xalqning mifologik, ijtimoiy va axloqiy qarashlarini ifodalashdagi ahamiyatini belgilashi ko‘rsatiladi.
Downloads
Article Details
Section
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
References
Афзалов М.И. Ўзбек халқ эртаклари ҳақида. – Тошкент: Фан, 1964. – 86 б.
Аширов А. Ўзбек халқининг қадимий эътиқод ва маросимлари. – Тошкент: Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти, 2007. – 238 б.
Bottigheimer R. Fairy tales. A New History. – New York, 2009. – 164 p.
Bottigheimer R. Magic tales and fairy tale magic: from Ancient Egypt to the Italian Renaissance. – London, 2014. – 208 p. Раҳмонова М. Ўзбек халқ афсоналари бадиияти. – Тошкент: Фан, 2009.
Hartland E.S. Science of fairy tales: Inquiry into the Fairy Mythology. – London: Walter Scott,1892. – 372 p.
Жалолов Ғ. Ўзбек халқ эртаклари поэтикаси. – Тошкент: Фан, 1976. – 155 б.
Жалолов Ғ. Эртак ва маросим // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1995. – №2. – Б.29-32.
Жумаева С. Ҳайвонлар ҳақидаги эртакларнинг спецификаси // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1996. – 2-сон. – Б.30-33.
Жумаева С. Ҳайвонлар ҳақидаги эртакларнинг сюжет ва мотивлари // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1996. – 5-сон. – Б.36-37.
Жумабоев М. Болалар адабиёти ва фольклор. Дарслик. – Т.: Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Адабиёт жамғармаси нашриёти, 2006. – 216 б.
Имомов К., Мирзаев Т., Саримсоқов Б., Сафаров О. Ўзбек халқ оғзаки поэтик ижоди. – Тошкент: Ўқитувчи, 1990 – 304 б.
Имомов К. Ўзбек сатирик эртаклари. – Тошкент: Фан, 1974. – 206 б.
Имомов К. Эртак // Ўзбек фольклори очерклари. 2-том. – Тошкент: Фан, 1989. – Б.69-70.
Имомов К. Ўзбек халқ насри поэтикаси. – Тошкент: Фан, 2008. – 252 б.
Имомов К. Ўзбек халқ эртаклари // Ўзбек фольклорининг эпик жанрлари. – Тошкент: Фан, 1981. – Б.62-96.
Само тулпори. Ўзбек халқ фантастикаси. V-китоб. – Тошкент: Ёш гвардия, 1987. – 152 б.
Uzbek Folk Tales. Soros Foundation. – Kyrgyzstan, 1977. – 227 р.
Uzbek Fairies Tales. – Toshkent: Sharq, 2007. – 111 р.
Zipes J. Why Fairy Tales Stick. The Evolution and Relevance of a Jenre. – New York: Routeledge, 2007. – 350 p.
Zipes J. The Irresistable Fairy Tale– New York: Routeledge, 2007. – 250 p.