SUN'IY INTELLEKT ASOSIDA AXBOROT TIZIMLARIDA KIBERHUJUMLARNI ANIQLASH VA OLDINI OLISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Abstract

Ushbu maqolada zamonaviy axborot tizimlarida kiberhujumlarni aniqlash va ularning oldini olishda sun’iy intellekt hamda mashinali o‘qitish texnologiyalaridan foydalanish masalasi ko‘rib chiqiladi. Axborot tizimlarida ma’lumotlar hajmining ortishi, tarmoq infratuzilmasining murakkablashuvi va kiberhujumlarning yangi ko‘rinishlari an’anaviy xavfsizlik mexanizmlarini takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Tadqiqotda tarmoq trafigini tahlil qilish orqali normal va anomal faoliyatni avtomatik aniqlashga asoslangan yondashuv taklif etiladi. Bunda Decision Tree, Random Forest va Support Vector Machine kabi mashinali o‘qitish algoritmlaridan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Model samaradorligini baholash uchun Accuracy, Precision, Recall va F1-score ko‘rsatkichlaridan foydalanish taklif etiladi. Tadqiqotning amaliy qismida ochiq tarmoq xavfsizligi datasetlaridan foydalanish orqali kiberhujumlarni aniqlash modelini sinovdan o‘tkazish ko‘zda tutiladi. Taklif etilayotgan yondashuv axborot tizimlarida xavfsizlik monitoringini avtomatlashtirish va shubhali faoliyat haqida tizim administratorini tezkor xabardor qilish imkonini berishi mumkin.